Hazırlanan plan kapsamında ev hanımlarının isteğe bağlı sigorta primlerinin belirli bölümünün devlet bütçesinden karşılanması öngörülüyor. Çocuk sahibi anneler için ise çocuk sayısına göre emeklilik yaş şartının kademeli olarak düşürülmesi planlanıyor.
Ev hanımlarına prim, annelere erken emeklilik planı
Yeni sosyal güvenlik planında ev hanımlarının emeklilik hakkına erişimini kolaylaştıracak bir prim desteği modeli bulunuyor. Bu kapsamda isteğe bağlı sigorta primi ödemelerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanması planlanıyor.
Çocuk sahibi anneler için hazırlanan modelde ise yıpranma payı uygulanması gündeme geliyor. Çocuk sayısına göre kademeli şekilde düşürülecek yaş şartıyla annelerin daha erken emekli olabilmesi hedefleniyor.
Çalışmaya devam etmek isteyen anneler için de farklı destekler planlanıyor. Uzaktan ve esnek çalışma modellerinin teşvik edilmesi, iş yerine gitmeyi sürdüren annelere ise bakıcı desteği ödemesi yapılması öngörülüyor.
| Düzenleme | Planlanan hak |
|---|---|
| Ev hanımları prim desteği | İsteğe bağlı sigorta primlerinin bir bölümü devlet tarafından karşılanacak |
| Annelere yıpranma payı | Çocuk sayısına göre emeklilik yaşı kademeli düşürülecek |
| Çalışan anne desteği | Uzaktan çalışma ve bakıcı desteği sağlanacak |
| SSK-Bağ-Kur eşitliği | Bağ-Kur prim gün sayısı SSK seviyesine çekilecek |
EYT’yi kaçıranlar için 3 şartlı formül
EYT düzenlemesinde 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için emeklilik hakkı sağlanmıştı. Düzenlemenin dışında kalan 9 Eylül 1999 ve sonrasında işe başlayanlar için ise yeni bir kademeli emeklilik modeli gündeme getiriliyor.
Planlanan modelin anneler için öngörülen yaş düşümü uygulamasına benzer şekilde 1999 sonrası sigortalılara da uygulanabileceği aktarılıyor. Faruk Erdem tarafından aktarılan formülde üç temel şart bulunuyor.
İlk şart, işe giriş tarihinin emeklilik yaşının belirlenmesinde esas alınması. Buna göre yaş sınırının işe giriş yılına göre kademeli şekilde ayarlanması öngörülüyor.
İkinci şart olarak 7.000 veya 7.200 prim günü tamamlanması belirtiliyor. Üçüncü şart ise kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresinin doldurulması olarak aktarılıyor.
SSK ve Bağ-Kur prim günleri için eşitleme
Reform paketinin bir diğer başlığı SSK ve Bağ-Kur arasındaki prim gün sayısı farkının giderilmesi. Buna göre Bağ-Kur’lu esnaf ve küçük işletme sahiplerinin prim gün yükünün SSK seviyesine çekilmesi planlanıyor.
Sosyal güvenlik sisteminin mevcut yapısında emekli maaşı hesaplamaları da reform başlıkları arasında yer alıyor. Güncel mevzuatta 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemler için farklı Aylık Bağlama Oranı uygulanıyor.
Bu farklılıkların, aynı prim gününe sahip kişilerin farklı dönemlerdeki çalışmalarına bağlı olarak farklı emekli maaşları almasına yol açtığı belirtiliyor. Reform kapsamında sosyal güvenlik mevzuatının sadeleştirilmesi ve çalışanları kapsayan tek bir standart sistem oluşturulması hedefleniyor.
Sistemin sürdürülebilirliği açısından aktif çalışan ve pasif emekli oranının 1,8 seviyesine gerilediği aktarılıyor. Çalışan sayısının artırılması ve emekli maaşı bağlama sistemindeki karmaşıklığın giderilmesi de reform kapsamında ele alınan başlıklar arasında bulunuyor.
