Yeni doğacak çocuğuna isim arayan anne babalar için seçenekler sınırsız gibi görünse de resmi kayıtlarda durum biraz farklı.
Bebeğe isim koyarken her şey serbest değil
Özellikle sıra dışı, sembol içeren veya çocuğun ileride zarar görmesine neden olabileceği değerlendirilen isimler bazı ülkelerde yetkili makamların engeline takılabiliyor. İngiltere’de ortaya çıkan sıra dışı örneklerin ardından Türkiye’de de isim koyma işlemine kısıtlamalar getirildi.
Bazı isimler mahkemeye kadar taşındı
Birleşik Krallık’ta çocuklara isim verme konusunda ebeveynlere geniş bir özgürlük tanınsa da bunun da sınırları bulunuyor. Hakaret içeren, rakam veya sembol barındıran, resmi unvanlarla karışıklığa neden olabilecek ya da çocuğu ilerleyen yıllarda alay konusu haline getirebilecek tercihler sorun çıkarabiliyor. Hatta bazı sıra dışı isimler için verilen mücadele mahkemeye kadar taşındı.
İşte o isimler…
En dikkat çeken örneklerden biri Cyanide, yani Türkçesiyle “Siyanür” oldu.
İkiz bebeklerinden birine bu ismi vermek isteyen annenin talebi kabul edilmedi. Mahkeme, ismin ölümcül bir zehirle ilişkili olmasını ve çocuğa zarar verebilecek nitelikte görülmesini gerekçe göstererek talebi reddetti.
“Marslı” ismi de kabul edilmedi
Bir diğer sıra dışı tercih ise Martian, yani “Marslı” oldu. Yetkililer bu ismin çocuğun hayatı boyunca alay konusu olmasına ve akran zorbalığıyla karşı karşıya kalmasına neden olabileceğini değerlendirerek tescil talebini geri çevirdi.
“Kral” ve “Prenses” de listeye girdi
Dikkat çeken diğer örnekler arasında King ve Princess, yani “Kral” ve “Prenses” gibi ifadeler bulunuyor. Bu tür unvanların devlet kademelerindeki resmi unvanlar ve monarşi makamlarıyla karışıklığa yol açabileceği gerekçesiyle çocuklara isim olarak verilmesine izin verilmedi.
Peki Türkiye’de durum ne?
Sıra dışı isimlerle ilgili sınırlamalar yalnızca yurt dışında görülmüyor. Türkiye’de de çocuklara isim verilirken belirli kurallar uygulanıyor. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve özel düzenlemeler kapsamında bazı isim ve kullanımların nüfus kayıtlarına geçirilmesi mümkün olmuyor.
Türkiye’de hangi isim veya ifadeler sorun çıkarabiliyor?
“Atatürk” adı özel düzenlemeye tabi
Türkiye’deki en dikkat çekici örneklerden biri “Atatürk”. 2587 sayılı Kanun kapsamında “Atatürk” adının veya soyadının başka kişiler tarafından kullanılmasına ilişkin özel bir yasak bulunuyor. Bu nedenle çocuğa Atatürk isminin verilmesi mümkün değil.
Harf seçimi de önemli
Çocuğa verilecek isimde yalnızca kelimenin anlamı değil, nasıl yazıldığı da önem taşıyor. İsimlerde Türk alfabesinde bulunmayan Q, W ve X gibi harflerin kullanılması nüfus kaydı sırasında sorun oluşturabiliyor. Benzer şekilde isim içerisine rakam veya sembol yerleştirilmesi de kabul edilmiyor.
Rakam ve sembolle isim koymak mümkün değil
Anne babaların isim konusunda yaratıcılık sınırlarını zorlayabileceği bir başka alan ise rakam ve semboller. Ancak nüfus kayıtlarında bir ismin içerisine rakam ya da sembol eklenmesi kabul edilmiyor.
Ahlaka ve kültüre aykırı isimlere de izin verilmiyor
Türkiye’de sınırlama yalnızca harfler veya özel kanunlarla korunan isimlerle sınırlı değil. Çocuğun toplum içerisinde alay konusu olmasına neden olabilecek veya milli ve manevi değerlere aykırı görülen isimlerin de tesciline izin verilmiyor.
“Trafik”, “Fişek” ve “Bomba” gibi sıra dışı örnekler bu kapsamda değerlendirilebilecek isimler arasında gösteriliyor.