Anayasa Mahkemesi (AYM), ticari hayatta borçlu ve alacaklı dengesini yakından ilgilendiren konkordato başvurularına ilişkin son derece kritik bir karara imza attı. Ankara Batı 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından İcra ve İflas Kanunu’nda yer alan ve gerekli belgeleri tamamlayan borçlular için “derhal geçici mühlet kararı verilir” hükmünü içeren maddenin iptali istemiyle yapılan başvuru, yüksek mahkeme tarafından reddedildi. Alınan bu önemli karar Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
YEREL MAHKEMENİN İTİRAZI: HÂKİME TAKDİR YETKİSİ TANINMIYOR
İptal başvurusunu gerçekleştiren Ankara Batı 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, mevcut kanuni düzenlemenin yargı bağımsızlığı ve alacaklı hakları üzerinde olumsuz etkiler yarattığını savundu. Başvuruda şu gerekçelere yer verilmişti:
HÂKİMİN DEĞERLENDİRME YETKİSİNİN SINIRLANDIRILMASI: İtiraz konusu kuralla birlikte, kanunun aradığı gerekli belgeleri eksiksiz sunan her borçlu hakkında mahkemenin geçici mühlet kararı vermesinin zorunlu kılındığı, sunulan bu belge ve delilleri derinlemesine analiz etmek için hâkime herhangi bir takdir yetkisinin tanınmadığı belirtildi.
KÖTÜ NİYETLİ BAŞVURULARIN DENETLENEMEMESİ: Geçici mühlet kararının alacaklıların hukuki durumunu, alacaklarını tahsil etme imkanını doğrudan ve olumsuz etkilemesine rağmen, sistemi kötüye kullanmak amacıyla yapılan kötü niyetli başvuruların önceden denetlenmesine olanak sağlayan bir mekanizmanın bulunmadığı savunuldu.
MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKININ ENGELLENMESİ: Verilen geçici mühlet kararına karşı alacaklılarca kanun yoluna başvurulmasının engellenmesinin, anayasal bir hak olan mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği iddia edildi.
AYM’DEN RED GEREKÇESİ: ALACAKLILARI KORUMAK İÇİN YETERLİ ÖNLEMLER MEVCUT
Ankara Batı 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin başvurusunu esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, kanundaki mevcut düzenlemenin anayasaya aykırı olmadığına hükmederek iptal talebini oy birliğiyle reddetti.
Yüksek mahkemenin Resmi Gazete’de yayımlanan karar gerekçesinde, sistemin suistimal edilmesini engelleyecek yasal sigortaların kanunda zaten yer aldığına dikkat çekildi:
“Konkordato talebiyle amaçlanan mali iyileşmenin geçici mühletin sona ermesinden önce gerçekleşmesi veya tam tersine geçici mühlet henüz dolmadan borçlunun mal varlığının korunması adına iflas sürecinin başlatılmasının gerekmesi durumunda mahkemeler yetkilidir.
Bunun yanı sıra; konkordatonun başarıya ulaşamayacağının net şekilde anlaşılması, borçlu tarafın yasayla öngörülen sınırlamalara aykırı hareket etmesi, konkordato komiserinin talimatlarına uymaması ya da borçlunun alacaklıları zarara uğratma kastıyla hareket ettiğinin tespit edilmesi durumunda, mahkemelerce geçici mühletin kaldırılmasına ve konkordato talebinin doğrudan reddine karar verilmesi mümkündür.”
AYM, bu yasal mekanizmalar sayesinde alacaklıların menfaatlerinin korunması, geçici mühlet sürecinin amacı dışında kötüye kullanılmasının engellenmesi ve başarı şansı bulunmayan projelerin sürdürülmesinin önüne geçilmesi için mevzuatta gerekli tüm önlemlerin halihazırda öngörülmüş olduğunu belirtti.
Anayasa Mahkemesi’nin bu ret kararı ile birlikte, konkordato başvurularında gerekli evrakı teslim eden borçlulara yönelik mahkemelerin “derhal geçici mühlet kararı vermesi” uygulaması aynen devam edecek.