NTV’nin haberine göre; İstanbul’un Maltepe ilçesindeki Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta sabah saatlerinde bir binanın çökmesi, kentteki yapı güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. İstanbul’da kendiliğinden çökme riski taşıdığı belirtilen bin 238 bina bulunuyor.

Bin 238 bina “tabut bina” oldu

Kamuoyunda “tabut bina” olarak anılan bu yapılar, olası bir deprem yaşanmadan da meydana gelebilecek çökme tehlikesi nedeniyle endişeye neden oluyor.

40 bin bina incelendi: 18 bin 800’ü yüksek riskli çıktı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) hızlı tarama çalışmaları, kentteki yapı stokuna ilişkin dikkat çekici sonuçları ortaya koydu. İBB’nin daha önce paylaştığı verilere göre 170 bin başvurudan 40 bin binada hızlı tarama testi gerçekleştirildi. İncelenen yapılardan 1999 öncesinde inşa edilen 18 bin 800’ünün yüksek ve çok yüksek riskli kategorisinde bulunduğu açıklandı.

İşte İstanbul’da riskli binaların yoğunlaştığı ilçeler

İstanbul’da riskli yapıların yoğun olduğu ilçeler arasında Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler öne çıkıyor. Eski yapı stokunun bulunduğu bölgelerde kentsel dönüşüm ihtiyacı önemini korurken Maltepe’deki son çökme, binaların mevcut durumunun incelenmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.

Depremden sonra başvurular arttı, ardından ilgi azaldı

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından İstanbul’da bina güvenliğini öğrenmek isteyenlerin sayısında büyük artış yaşandı. İBB’nin hızlı tarama testlerine o dönemde günde binlerce başvuru yapılırken günlük başvuru sayısının son dönemde 500 seviyesine kadar gerilediği aktarıldı. Deprem gündeminin yoğunlaştığı dönemlerde artan talebin zamanla azalması dikkat çekti.

100 bin kişi güvenli konutlara taşındı

İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, NTV’ye yaptığı açıklamada hızlı tarama uygulamasının kentsel dönüşüm sürecindeki rolüne değindi. Yün, “100 bin insanımız hızlı taramayla başlayan kentsel dönüşüm sürecinde güvenli konutlara geçmiş oldular” ifadelerini kullandı. Kentte eski binalarda yaşayan ve kentsel dönüşümden yararlanmak isteyen çok sayıda ev sahibinin bulunduğu belirtildi.

Hızlı tarama testinde binaların hangi özelliklerine bakılıyor?

İBB’nin uyguladığı hızlı tarama yöntemiyle yapıların deprem güvenliğine ilişkin ön değerlendirme yapılıyor. Murat Yün, inceleme sürecini şu sözlerle anlattı:

“Önce geliyoruz binanın demirine betonuna kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”

Binanız riskli mi? Hızlı tarama testi hakkında bilinmesi gerekenler

Hızlı tarama uygulaması, binaların deprem güvenliği hakkında ön bilgi edinilmesini sağlıyor. Ancak test sonuçlarının tek başına yasal bağlayıcılığı bulunmuyor. Aktarılan bilgilere göre başvuru için apartman sakinlerinin oy birliği gerekiyor. Hızlı tarama, ayrıntılı deprem performans analizinin yerine geçmese de riskli yapıların belirlenmesinde ilk değerlendirme yöntemi olarak kullanılıyor.