Yeni düzenlemeyle trafik ceza tutanakları doğrudan sigortasız işçi çalıştırıldığı sonucuna varılması için tek başına yeterli kabul edilmeyecek; sürücü ile işveren arasında gerçek bir çalışma ilişkisi bulunup bulunmadığı araştırılacak.
Ancak düzenlemenin işverenleri ilgilendiren bir başka yönü daha bulunuyor. Yapılacak incelemede kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi, işyerinin yararlandığı sigorta primi teşvik ve desteklerini de etkileyebilecek.
Tekno Kanguru CEO’su, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı Sertaç Sedat Köksal, SGK’nın bir hafta arayla yayımladığı iki düzenlemeyi değerlendirerek şirket sahiplerini karşılaşabilecekleri mali riskler konusunda uyardı.
Köksal’a göre özellikle yüksek sayıda çalışanı bulunan ve önemli miktarda SGK teşvikinden yararlanan işletmelerde, tek bir sigortasız çalışma tespitinin toplam mali sonucu 10 milyon lirayı aşabilecek boyutlara ulaşabilir.
SGK BİR HAFTA ARAYLA İKİ DÜZENLEME YAPTI
Sosyal Güvenlik Kurumu, 19 Ekim 2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelgesiyle kayıt dışı istihdamla mücadelede kullanılan sigortalılık tespitlerine ilişkin kuralları değiştirdi.
Ardından 26 Ekim tarihli genel yazıyla, ticari araç sürücülerine düzenlenen trafik ceza tutanaklarından kaynaklanan tespitlerin nasıl inceleneceğini ayrıntılı biçimde belirledi.
Düzenlemeye göre trafik denetiminde ticari aracı kullandığı belirlenen kişinin sigortalılığı SGK tarafından araştırılabilecek.
Ancak bir kişinin ticari aracı kullanması, doğrudan o aracın sahibi olan şirketin çalışanı olduğu anlamına gelmeyecek.
SGK, araç sahibi ile sürücü arasındaki hizmet ilişkisinin somut bulgularla ortaya konulmasını isteyecek.
TRAFİK TUTANAĞI ARTIK TEK BAŞINA YETERLİ OLMAYACAK
SGK’nın 26 Ekim tarihli genel yazısında, geçmişte yalnızca trafik ceza tutanaklarına dayanılarak gerçekleştirilen bazı sigortalılık işlemlerinin mahkemeler tarafından iptal edildiği hatırlatıldı.
Yargı kararlarında, sürücünün araç sahibiyle hizmet akdi ilişkisinin yeterince araştırılmadığı ve fiilî çalışmanın objektif biçimde ortaya konulmadığı gerekçeleri öne çıktı.
Bunun üzerine SGK, ilgili kayıtların gerekli durumlarda sosyal güvenlik denetmenlerine gönderilmesini kararlaştırdı.
Denetmenlerin görevi, sürücüye sigortalılık hizmeti kazandırılmasını gerektiren bir çalışma ilişkisi bulunup bulunmadığını belirlemek olacak.
İncelemeler kural olarak genel işyeri denetimi biçiminde yürütülmeyecek.
Köksal, bu değişikliğin trafik cezasına dayalı sigortalılık incelemelerini ortadan kaldırmadığını, yalnızca daha somut tespitlere bağladığını belirtti.
“ASIL TEHLİKE TRAFİK CEZASI DEĞİL, SGK TEŞVİKLERİNİN KAYBEDİLMESİ”
Sertaç Sedat Köksal, işverenlerin asıl dikkat etmesi gereken noktanın kayıt dışı çalışma tespitinin ekonomik sonuçları olduğunu söyledi.
Sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde, geriye dönük primler ve idari para cezalarının yanı sıra belirli SGK teşviklerinin kaybedilmesi de söz konusu olabilecek.
Köksal, değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:
“Bir kişinin sigortalılık durumuna ilişkin ihmalin maliyeti, bazen o kişinin yıllık ücretinden değil, şirketin milyonlarca liralık SGK desteklerinden hesaplanır.”
Köksal, bazı destek programlarında daha önce sağlanan tutarların geri alınmasının da gündeme gelebileceğine dikkat çekti.
İLK TESPİTTE BİR AY, TEKRARINDA BİR YIL TEŞVİK YASAĞI
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ek 14’üncü maddesine göre, gerekli koşulları taşıyan kayıt dışı istihdam tespitlerinde işyerleri ilk tespitte bir ay süreyle ilgili sigorta primi teşviklerinden yararlanamıyor.
İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde tekrarlanan tespitlerde ise yasaklama süresi bir yıla çıkabiliyor.
Ancak uygulamanın çalışan sayısına bağlı istisnaları bulunuyor.
Sigortasız çalıştırıldığı belirlenen kişi sayısının işyerindeki toplam sigortalı sayısının yüzde 1’ini aşmaması ve beş kişiden fazla olmaması durumunda, bu maddeye dayalı teşvik yasağı uygulanmıyor.
Köksal da her sigortasız çalışma tespitinin otomatik biçimde bütün teşviklerin kaybedilmesi anlamına gelmediğinin altını çizdi.